آموزشگاه آزاد هنرهای تجسمی حافظ آباده

پیدایش خط فارسی

aria — Wed, 16 Dec 2009 13:08:18 GMT

قبل از اسلام خطوط مختلفی از جمله میخی و پهلوی و اوستایی در ایران متداول بوده است اما با ظهور دین اسلام نیاكان ما الفبا و خطوط اسلامی را پذیرا شدند. تاریخ شکل گیری خط عربی و نحوهٔ نگارش آن به پیش از اسلام بر نمی گردد و تقریبا همزمان با گسترش اسلام و در سال‌های اولیه فتوحات اسلامی شکل گرفت.
هرچند ایرانیان خط کنونی خود را از عرب‌ها وام گرفته‌اند، با این حال در تکامل این خط و در تبدیل آن به هنر خوشنویسی نقش عمده‌ای داشته‌اند. ایجاد نقطه و اِعراب در خط عربی را به فردی بنام ابواسعد دؤلی الفارس و در قرن اول هجری نسبت داده می شود که بیشتر برای جلوگیری از اشتباه خواندن قرآن، توسط ایرانیان انجام شد.
خوشنویسی ایرانی
ایرانیان حتا در خطوط رایج در سایر سرزمین‌های اسلامی شیوه‌های خاص خود را پدید آوردند. درحالی که عمدهٔ تبدیل نگارش معمولی کلمات به خوشنویسی هنرمندانه به عهده ایرانیان بوده‌است، رفته رفته ایرانیان سبک و شیوه‌هایی مختص به خود را در خوشنویسی ابداع کردند. هرچند این شیوه‌ها و قلم‌های ابداعی در سایر کشورهای اسلامی هم طرفدارانی دارد اما بیشتر مربوط به ایران و کشورهای تحت نفوذ آن همچون کشورهای آسیای میانه، افغانستان، پاکستان، تاجیکستان، آذربایجان، هند و ... می‌باشد. در این منطقه نیز خوشنویسی همواره به عنوان والاترین شکل هنرهای بصری مورد توجه بوده و دارای لطافتی خاص است. که در همین مقاله توضیح مختصری در مورد تاریخ خوشنویسی ایرانی خواهیم داد.
نستعلیق
در ایران پس از فتح اسلام، خطّاطی به شیوهٔ نسخ وجود داشت. در زمان حکومت ایلخانیان،اوراق مذهّب کتاب‌ها نخستین بار با نقش‌های تزیینی زینت یافت. در زمان حکومت تیموریان در ایران، خط و خوشنویسی به اوج کمال خود رسید. میرعلی تبریزی با ترکیب خط نسخ و تعلیق، خط نستعلیق (که بنا به نظر اکثر کارشناسان خط یکی از پیچیده ترین و در عین حال ساده ترین و زیباترین خط هاست) را بنیان نهاد. مشهورترین خطاط قرآن در این دوره بایسنقر میرزا بود.
آنچه که به عنوان شیوه‌ها یا قلم‌های خوشنویسی ایرانی شناخته می‌شود بیشتر برای نوشتن متون غیر مذهبی نظیر دیوان اشعار، قطعات ظریف هنری و یا برای مراسلات و مکاتبات اداری ابداع شده و به‌کار رفته‌است. این در حالی است که خط نزد اعراب و ترکان عثمانی بیشتر جنبه دینی و قدسی داشته‌است. هرچند آنان نیز برای امور منشی‌گری و غیر مذهبی قلم‌هایی را بیشتر به‌کار می‌برند، اما اوج هنرنمایی آنان - بر خلاف خوشنویسان ایرانی- در خط ثلت و نسخ و کتابت قرآن و احادیث قابل رویت است.
در ایران نیز برای امور مذهبی مانند کتابت قرآن یا احادیث و روایات و همچنین کتیبه‌نویسی مساجد و مدارس مذهبی بیشتر از خطوط ثلث و نسخ بهره می‌گرفتند که نزد اعراب رواج بیشتری دارد. هرچند ایرانیان در این قلم‌ها نیز شیوه‌هایی مجزا و مختص به خود آفریده‌اند.
خط تعلیق را می‌توان نخستین خط ایرانی دانست. خط تعلیق که ترسل نیز نامیده می‌شد از اوایل قرن هفتم پا به عرصه گذاشت و حدود یکصد سال دوام داشت تعلیق از ترکیب خطوط نسخ و رقاع به وجود آمد و کسی که این خط را قانونمند کرد خواجه تاج سلمانی بود. که بعدها به وسیله خواجه عبدالحی منشی استر ابادی بدان قواعد و اصول بیشتری بخشیده شد.
پس از خط تعلیق که نخستین خط شکل گرفته ایرانی بود. در قرن هشتم میرعلی تبریزی (۸۵۰ هجری قمری) از ترکیب و ادغام دو خط نسخ و تعلیق خطی بنام نسختعلیق بوجود آورد که نام آن در اثر کثرت استعمال به نستعلیق تغییر پیدا کرد. این خط بسیار مورد اقبال واقع شد و موجب تحول عظیمی در هنر خوشنویسی گردید. و بعد ها در دوران شاه عباس صفوی به دست میرعماد حسنی به اوج زیبایی و کمال رسید.
خط نستعلیق علاوه بر خوشنویسانی که در حیطه ایران کنونی می‌زیستند. در خراسان بزرگ و کشورهای آسیای میانه، افغانستان و به‌ویژه خوشنویسان دربار گورکانیان در هندوستان (که تعلق خاطر ویژه‌ای به فرهنگ ایرانی داشتند) رشد و پیشرفت قابل توجهی کرد.
بطور کلی قرنهای نهم تا یازدهم هجری را می‌توان قرن‌های درخشان در هنر خوشنویسی در ایران دانست. در اواسط قرن یازدهم سومین خط خالص ایرانی یعنی شکسته نستعلیق به دست مرتضی قلی خان شاملو حاکم هرات با تغییر دادن خط نستعلیق ابداع شد. علت پیدایش آن را می‌توان به سبب نیاز به تندنویسی و راحت‌نویسی در امور منشی‌گری و بیش از آن ذوق و خلاقیت ایرانی دانست. همانطوری که بعد از پیدایش خط تعلیق، ایرانیان به‌خاطر سرعت در کتابت، شکسته تعلیق آن‌را نیز بوجود آوردند. درویش عبدالمجید طالقانی این خط را به کمال رساند.
در دوران قاجار خط کاربرد اصلی خود یعنی کتابت را از دست داد. از یک سو با تاکید و توسعه سیاه‌مشق‌نویسی به سمت هنر ناب رفت و از دیگر سو با پدید آمدن روزنامه‌ها و چاپ سنگی خود را به هنرهای کاربردی نزدیک شد. در دوران پهلوی روند نیازهای مدرن تجاری و تبلیغی خط را از کنج کتابخانه‌ها و مجموعه‌های خصوصی به بستر اجتماع کشاند و جریانات هنری مدرنی شیوه‌هایی چون نقاشیخط را به‌وجود آوردند که کماکان مورد توجه محافل هنری جهان است.
در سالهای پس از انفلاب اسلامی خوشنویسی با اقبال عمومی روبرو شد و انجمن خوشنویسان ایران که در سال ۱۳۲۹ تشکیل شده بود نقش بارزی در رشد و توسعه کمی و کیفی این هنر به عهده گرفت.

خوشنویسی اسلامی
خوشنویسی همواره برای مسلمانان اهمیتی خاص داشته‌است. زیرا در اصل آن را هنر تجسم کلام وحی می‌دانسته‌اند. آنان خط زیبا را نه فقط در استنساخ قرآن بلکه در اغلب هنرها به‌کار می‌بردند. خوشنویسی یا خطاطی در کلیه کشورهای اسلامی همواره به عنوان والاترین هنر مورد توجه بوده‌است. مردمان این سرزمین‌ها به‌ویژه ایرانیان در اوج قدرت و نهایت ظرافت در این هنر تجلی یافت و خوشنویسی به مانند محوری در میان سایر هنرهای بصری ایفای نقش کرده‌است. خوشنویسی از قرون اولیه اسلامی تا کنون در کلیه کشورهای اسلامی و مناطق تحت نفوذ مسلمانان با حساسیت و قدرت تمام در اوج جریانات هنری بوده است.
قدیمی‌ترین نسخه قرآن به خط کوفی است و به علی بن ابی‌طالب منسوب است. پس از قرن پنجم هجری، خط کوفی تقریباً جای خود را به خطّ نسخ داد که حروف آن بر خلاف حروف زاویه‌دار خطّ کوفی منحنی و قوس‌دار است.
در اوایل قرن چهارم سال ۳۱۰ هجری قمری ابن مقله بیضاوی شیرازی خطوطی را بوجود آورد که به خطوط ششگانه یا اقلام سته معروف شدند که عبارتند از : محقق، ریحان، ثلث، نسخ، رقاع و توقیع. که وجه تمایز آنها اختلاف در شکل حروف و کلمات و نسبت سطح و دور در هر کدام می‌باشد. همچنین او برای این خطوط قواعدی وضع کرد که یه اصول دوارده‌گانه خوشنویسی معروفند و عبارتند از: ترکیب، کرسی، نسبت، ضعف، قوت، سطح، دور، صعود مجازی، نزول مجازی، اصول، صفا و شأن.
یک قرن بعد از ابن مقله، ابن بواب برای خط نسخ قواعدی تازه ایجاد کرد و این خط را کامل نمود در قرن هفتم جمال الدین یاقوت مستعصمی به این خط جان تازه‌ای بخشید و قرآن کریم را برای چندین بار کتابت نمود.
همواره قابلیت‌های کارکردی عاملی مهم و درجه اول، ‌در انگیزه‌ و شکلگیری تحولات در خوشنویسی بوده است. اگر چه زیبایی بصری نیز بدون شک مورد نظر خطاطان قرار گرفته اما به‌ویژه امروزه، صنعت چاپ و گرافیک تاثیر شگرفی بر روند توسعه و تحولات خوشنویسی داشته‌است.
روند تحولات در خوشنویسی به شکل سنتی محدود نشد و هنرمندان خطاطی و نقاشی را با هم درآمیختند تا امکانات نوینی را تجربه کنند به این کار رفته رفته عنوان نقاشیخط داده شد. شاید بتوان گفت مکتب سقاخانه خاستگاه اصلی زیباشناسی و نوآوری معاصر، در خوشنویسی خط به ویژه در پیش از انقلاب بوده است. پس از انقلاب خوشنویسی با اقبال زیادی از سوی جوانان مواجه شد آنان در عرصه‌های مختلف اعم از شیوه‌های سنتی و یا تلاش برای ایجاد خلاقیت های نوین با هم به رقابت پرداختند. رشد هنر گرافیک و گستردگی نیازهای نوین جامعه، پدید آمدن کامپیوتر به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای کار گرافیک و نشر رومیزی همه و همه چالش‌های حدید در پیش روی خوشنویسی معاصر هستند.
خط ناخنی گونه‌ای از خوشنويسی است که در آن به جای استفاده از جوهر و قلم, با فشردن کاغذ در بین دو ناخن انگشت میانی و شست، کاغذ را تغییر شکل می‌دهد و بدین ترتیب کلمات شكل می‌گیرند. گفتنی است این نوع خط بسیار بدیع است و گسترش چندانی ندارد.
قطاعی که در آن خطوط را باظرافت کامل بریده و بر زمینه ای دیگر می چسبانند.
طغری نوعی ترکیب بندی خاص از حروف است که معمولا با خط ثلت انجام می شود و در گذشته به منظور امضا استفاده می‌شده است.

تاریخچه خطاطی اسلامی- ایرانی

مقاله حاضر چكیده ای از تاریخچه خطاطی اسلامی- ایرانی است كه در واقع گوشه های پوشیده هنر خوشنویسی ایران را كه با الهام از ذوق و علاقه هنرمندان خطاط ایرانی پا به عرصه وجود نهاده معرفی می نماید؛ هنری كه خود سرچشمه همه آفرینشگری ها و شگفتی های خطاطی ممالك دیگر بود. این مطلب اغراق آمیز نیست چرا كه هندوستان، مصر و عثمانی، پاكستان و افغانستان این هنر مختص ایرانی را در كشورهای خود رواج دادند و همواره به دید تحسین و احترام بدان می نگرند.متأسفانه در این برهه با اختراع ماشین های چاپ با ضعف و انحطاط هنر خوشنویسی روبه رو هستیم لكن با گردهمایی و پایمردی های فراوان اساتید این فن زیبا در انجمنی به نام انجمن خوشنویسان با آموزش هنرجویان به فعالیت هنری خود كماكان ادامه می دهد؛ تا بدین طریق از افول این اثر هنری جلوگیری نمایند؛ این خود به تنهایی كافی نیست و باید با حمایتهای همه جانبه دستگاه حاكمه از این اثر و هویت ملی با ترویج و فراگیری آن به طور جدی در مدارس و حتی در مؤسسات آموزش عالی در بین نوباوگان و جوانان، آن را همیشگی و جاودانه ساخت.با توجه به وسعت دامنه بحث و برای جلوگیری از پراكنده گویی و حفظ نظم و ترتیب و ارائه یك نتیجه منطقی از سیر تكاملی خط كه در طول گذشت زمان از صورت اولیه خود خارج و بدین شكل امروزی درآمد به صورت اجمال بررسی و تقدیم خوانندگان و هنردوستان خط و خطاطی می شود.

«خط در اسلام»
از آنجا كه عربها به صورت چادرنشینی زندگی می كردند نسبت به دیگر ملل باستانی (بابلی ها و چینی ها كه از هزاران سال پیش شیوه نگارش پیچیده ای داشتند) دیرتر به نگارش و كتابت روی آوردند، آنها به طور كل به نوشتن بدگمان بودند و به صورت روایی به حفظ و ضبط اطلاعات می پرداختند.قرن ۶ میلادی كه شروع ادبیات عرب بود برای ثبت اشعار خود از سنت روایی استفاده می كردند و گاه به نوشتن تنها هفت قصیده می پرداختند ، چرا كه برای آنها این قصاید از اهمیت خاصی برخوردار بود و حتی آنها را در دیوار كعبه نیز می آویختند. اولین قوم عربی كه موفق به اختراع خط الفبایی شد «نبطی ها» بودند. این قوم از عرب بادیه نشین در سرزمین شمال عربستان می زیستند، كه سرانجام توسط رومی ها از بین رفتند ولی با سرنگونی حكومت آنان خطشان از بین نرفت (دالنمره كتیبه ای است متعلق به مقبره شاعر و خنیاگر معروف ماقبل اسلام به نام امروالقیس كه در سال ۳۲۸ میلادی به خط نبطی نوشته شده است) بعدها قوم سامی كه آنها نیز در قسمتی از شمال عربستان می زیستند خط نبطی ها را سامان بخشیدند. سرانجام در قرن ۶ میلادی توسط قبایل حیره و انبار كه روزگاری از مراكز عمده تجارت بودند توسعه یافت و از آنجا به مكه و جاهای دیگر رفت و درنهایت در سرزمین عربستان به عنوان خط رسمی شناخته شد. گویند شبرین عبدالملك این خط را توسط دوست و پدر همسرش حرب ابن امیه به بزرگان و اشراف مكه آموزش داد.
(خط اولیه قوم عرب به نام های مسند و جزم معرفی شده اند كه جزم را نیز شاخه ای از مسند می دانند.)با ظهور اسلام هنر خط و خطاطی در قوم عرب به اوج شكوفایی رسید، بعد از حفظ و روایت قرآن كریم، لزوم كتابت آن بر همگان آشكار گشت، فلذا خطاطان برای حفظ شأن و منزلت قرآن كریم سعی در هر چه زیبانویسی قرآن نمودند و این خود باعث بروز هنرنمایی هایی در زمینه خط شد. خط كوفی و نسخ از جمله خط هایی بود كه در آغاز اسلام خاستگاه ویژه ای داشت، یكی خطی گوشه دار هندسی با طبیعتی متعالی كه در واقع برای كتابت قرآن یا متون مذهبی به كار برده می شد(كوفی) و دیگری خطی منحنی و روان كه كاربرد روزانه داشت (نسخ). البته این بدین معنا نیست كه خط كوفی با تأسیس شهر كوفه اختراع شد، چرا كه با خط كوفی پیش از تأسیس آن شهر، كتابت می شد؛ لكن در توسعه اشكال تزئینی آن سهم بسزایی داشت و آن را از حالت ساده و خشن اولیه كه همانا خط جزم بود به صورت ظریف و روان توسعه داد. مسلماً مهمترین عامل توسعه خط همان طور كه قبلاً بدان اشاره شد دین مبین اسلام است. اسلام با سادگی قدرتمند خود، خط را كه منحصر به اشراف بود از پیله خود درآورد و آن را در میان شیفتگان به یادگیری رواج داد؛ تا آنجا كه همان علاقه مندان به ارادتمندان به قرآن و كتابت آن مبدل گشتند و آثار زیبایی از ظرافت كه برخاسته از ذوق و استعداد هنریشان بود به جای گذاشتند، آنها با الهام گرفتن از خود آیات قرآن كریم همواره سعی می كردند كه رابطه خود را با قرآن همراه با آرایش خطوط در كنار هم، كه برخاسته از ذوق الهی بود حفظ كنند و البته هر موضوعی كه در رابطه و در خدمت الله بود، نوعی عبادت محسوب می شد. البته شایان ذكر است كه اولین سوره ای كه به پیامبر اسلام نازل شد سوره علق بود، سوره ای كه به انسان یادآور می شد كه برای اولین بار قلم را از كه آموخت الذی علم بالقلم و یا دومین سوره ای كه به پیامبر نازل شد، ن والقلم و ما یسطرون سوگند به قلم و آنچه نویسند. تأكید این دو سوره به قلم و نوشتن، تقدس و شأن و مقام والای قلم و خط را بیش از پیش در میان مسلمانان آشكار می كرد، به همین منظور با وسواس هرچه بیشتر به نقش آفرینی با حركت های زیبای قلم پرداختند و با قرار دادن حروفهای الفبایی، خط هایی را با سبكهای مختلف ابداع نمودند. (كتیبه های مذهبی و حتی سكه های رایج آن دوره ها نمونه هایی است از گرایش مسلمانان به فراگیری خط كه همانا مقدس و غنی به شمار می آمد.) در تاریخ عرب و اسلام از اولین خطاطان بنام و مشهور می توان به امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب اشاره كرد. از آن حضرت چند سبك خطاطی (مكه، مدینه، بصره و كوفه) در كتابت قرآن به یادگار مانده كه ارزشیابی آن در میان سایر آثار باستانی قابل محاسبه نیست و ارزش معنوی آن در میان شیعیان و دوستداران آن حضرت قابل توصیف نیست. خطاطی و هنرنمایی عرب از قرن سوم تا هشتم هجری در اوج شكوفایی تمدن اسلامی به حد تعالی خود رسید و در قرن دهم همراه با افول حكومت امویان و عباسیان از رونق افتاد.

ابزارهای خوشنویسی در ادامه مطلب

نمایشگاه نقاشی

mrnematollahi — Sun, 06 Dec 2009 20:50:33 GMT

نمایشگاه نقاشی آثار هنرجویان آموزشگاه هنرهای تجسمی حافظ زیر نظر سرکار خانم تشکر از تاریخ ۲۴ آذرماه لغایت ۳۰ آذرماه در فرهنگسرای فرش واقع در خیابان امام خمینی(ره) برگزار می گردد. از کلیه هنردوستان و هنرمندان عزیز برای دیدن این نمایشگاه دعوت بعمل می آید.

mrnematollahi — Thu, 26 Nov 2009 16:59:56 GMT

در گذشت جانسوز استاد فرزانه جناب آقای مهدیزاده را به هنرمندان عرصه ی خوشنویسی تسلیت عرض می نماییم و از درگاه ایزد منان علو درجات به روح آن مرحوم خواستاریم.

محمدرضا نعمت اللهی و جمعی از خوشنویسان شهرستان آباده

تفالی به دیوان کبیر حضرت مولانا

mrnematollahi — Thu, 29 Oct 2009 09:02:57 GMT

دفــــع مـــده دفــــع مـــده مــن نـــروم تـا نخورم

عشوه مــده عشوه مده عشوه ی مستان نخرم

بیت آغازین غزل گویای آن است که حضرت از معشوق شکوه دارد و لب به شکایت گشوده است ولی با کلامی که زیبایی آن دل معشوق را نرم می سازد. شکایتی همراه با تهدید . می فرماید مرا از خود دور مکن تا از می که تو داری نچشانی نمی روم . در مصرع نخست حرفی از می نیست ولی در مصرع دوم اشاره به مستی معشوق دارد و تکمیل سخن مصرع اول است و این معنی در بیت نهفته است که ، آرزوی یکی شدن و مجذوب شدن در تو را دارم و تا به این حال نرسم دست بر نمی دارم .

وعـــده مکــن وعــده مکن مشتری وعده نی ام

یا بـــدهی یــا ز دکــــان تــو ، گــــروگان ببــــرم

گـــــر تــــو بهایــــی بنهــــی تا که مرا دفع کنی

رو کــه بجـــز حق نبــــری گرچه چنین بی خبرم

پــــرده مکـــن پـــرده مــدر در سپــس پــرده مرو

راه بـــده راه بــــده یـــا تــــو بــــرون آ ، ز حــــرم

ای دل و جـــان بنــده ی تو بند شکر خنده ی تو

خنــده ی تو چیـــست بگــو جوشش دریای کرم

با تعابیر و تصاویر زیبا غزل را ادامه می دهد از جمله اینکه می فرماید اگر قیمت گزافی بر آنچه می خواهم بگذاری تا پشیمانم کنی باز هم خواهان آنم و بجز بهای واقعی نمی دهم هرچند مرا بی خبر می پنداری و باز می گوید پشت پرده مرو یا مرا راه به پرده سرا راه بده و یا از پرده بیرون بیا . در بیت پایانی این بخش به ناگاه متوجه می شود که شاید زیاده روی کرده است مبادا معشوق رنجیده شود و با زیبایی ، لحن سخن را عوض کرده و می گوید ایکه دل و جان در بند خنده ای از تو اند ، تویی که خنده ات جوشش در یای کرم است .

طـــــالع استیـــز مــــرا از مــــه و مریــــخ بجــــو

همچــــو قضـــــا هــای فلک خیره و استیزه گرم

چـــــرخ ز استیزه ی مـن خیره و سرگشته شود

زانک دو چنـدان که وی ام گر چه چنین مختصرم

گــــر تـــو ز من صرفه بری من زتو صد صرفه برم

کیســـــه برم کاسه برم زان که دو رو همچو زرم

گــــر چـــه دو رو همچـــو زرم مهــر تو دارد نظرم

از مـــه و از مهــــر فلــک ، مـــه تــر و افلاک ترم

و باز دوباره پس از بدست آوردن دل معشوق ادامه می دهد که من از تند خویی و ستیزه گری ، از قضاهای فلک نیز بر ترم . و باز به حالت قبل بر می گردد که همه چیز را بهم می ریزم . و در ادامه خود ستایی می کند ولی خودستایی که باز به معشوق ختم می شود . می فرماید من از ماه وخورشید برترم

لاف زنــــم لاف کــه تــو ، راســـت کنی لاف مرا

نــــاز کنـــم نــــاز کـــه مــن ، در نظـــرت معتبرم

چــه عجـب ار خوش خبرم چونک تو کردی خبرم

چه عجب ار خـوش نظرم چون که تویی در نظرم

می فرماید من لاف می زنم تا تو لاف زدنم را به حقیقت در آوری می گوید من خوش خبرم از آن رو که تو خبرم کرده ای .من زیبا و خوش منظرم چرا که همواره تو را در نظر دارم . دقت کنید مولانا خویشتن خود ر ا می پسندد چرا که خود را مظهر او می داند . و در واقع او را وصف می کند و او را می ستاید .

بـــر همـــگان گـــر ز فلک ، زهـر ببارد همه شب

مــن شکــر انــدر شکــر انــدر شکــر اندر شکرم

هـــر کسکــی را کسکـی هـر جگری را هوسی

لیک کجــــا تـــا بـــه کجـــا مــــن ز هوایی دگرم

در ادامه توضیح می دهد : من چون دیگران نیستم و در همه حال خوش و خرمم اگر بر همگان از آسمان زهر ببارد

من غرق در دریای شکرم چرا که هوای تو در سرم هست و لاغیر

من طلـــب انـــدر طلبــم ، تو طـــرب انـدر طربی

آن طربــت در طلبــم ، پـــا زد و بــرگشت ســرم

تیــــر تـــراشنـــده تویـــی دوک تـــراشنــده منم

ماه درخشنـــده تویــی مـــن چــو شب تیره برم

میـــــر شـــکار فلکــــی تیـــر بـــزن در دل مــــن

ور بـــزنی تیــــر جفــــا همچـــو زمین بی سپرم

جملــــه سپـــر هــای جهــان با خلل از زخم بود

بــــی خطـــر آنگاه بـــوم که از پی زخمت سپرم

گیــــج شد از تــو سر من این سر سرگشتهٌ من

تــا کــــه نــــدانم پســـرا ، کـــه پســـرم یا پدرم

از اینجا به بعد شکوه و شکایت را رها کرده و مراتب تسلیم خود را بیان می کند از جمله اینکه معشوق را امیر شکارگاه فلک می خواند و می گوید هر چقدر تیر جفا بر دلم می زنی ، بزن چرا که سپر من دل تیر خوره ی من از زخمهای جفای توست و دیگر جایی برای تیر خوردن ندارد . در بیت پایانی این بخش مخاطب خود را عوض می کند و روی سخنش کسی است که شعرش را می خواند و می گوید پسرم آنقدر گیج و سرگشته شده ام که نمی دانم پدرم یا پسر

آن دل آواره ی مـــــــن گــــر ز سفــر بــاز رسد

خــــانـــه تهــــی یـــابد و او هیـــــچ نبیــند اثـرم

ســـرکه فشانی چه کنی که آتش ما را بکشی

کــه آتشم از سرکه ات افزون شود افزون شررم

عشـــق چـــو قربــان کنـــدم عید من آن روز بود

ور نبــــود عیـــد مــن آن ، مــرد نی ام بلک غرم

چـــون عــرفه و عید تویی غره ی ذی احجه منم

هیــــچ بــــه تـــو در نــرسم و از پـی تو هم نبرم

ادامه می دهد که دل سفر کرده ام چون باز گردد اثری از من نمی بیند که من سوخته و مست باده ی عشقم بیهوده سرکه ( ترشی ) به من نده تا از مستی برآیم آنقدر پر شرر شده ام که از سرکه هم مست تر می شوم . آرزو مند قربان شدن در راه عشقم که آن روز روز عید من است . و باز به معشوق می گوید من هرگز به تو نمی رسم تو به عرفه و عید رسیده ای و همچنان روز اول ذی الحجه ام ( غره ی ذی الحجه )

بـــاز تــو ام بـــاز تــوام چـــــون شنـوم طبل تو را

ای شــــه و شــاهنشـــه من باز شود بال و پرم

گــــر بدهی مـــــی بچشم ور ندهی نیز خوشم

ســـر بنهم پـــا بکشـــم بی سر و پا مــی نگرم

در دو بیت پایانی باز می گوید من تسلیم فرمان توام .تو شاه ومن باز دست تو ، مرا بخوان تا بال و پر زنان بسویت پرواز کنم و در خاتمه به سخن آغازین اشاره می کند که من همچنان خواستار آن می ام ، بدهی می چشم اگر ندهی مست و سرخوشم و بی سر و پا تسلیم و چشمم به توست هر آنچه می خواهی بکن .

مولانا در این غزل زیبا وشور انگیز ابتدا خود را همسان معشوق می داند با او می ستیزد برایش خط و نشان می کشد که این می کنم آن می کنم معشوق را می ترساند که من ستیزه گرم و در انتها آنقدر به خود و معشوق مطمئن است که می گوید هر چه می خواهی با من بکن چرا که می دانم غیر خوبی در تو نیست.

الهی غیر خوبی از تو آید ؟!

بی نشانه

زندگینامه استاد یدالله کابلی خوانساری

mrnematollahi — Mon, 13 Jul 2009 23:55:09 GMT

یدالله کابلی خوانساری متولد 1329 هجري شمسي در خوانسار شکسته نویس و خوشنویس معاصر ایرانی است. او عضو عالی انجمن خوشنویسان ایران و دارنده گواهینامه درجه یک هنری است.

از ابتکارات او ترکیب اقلام مختلف از غبار تا جلي و شش دانگ را در یک صفحه است در حالی که قدما در ترکیب بندی از اقلام ريز و غالباً از يك قلم استفاده می‌کردند. در شيوه او هر قطعه اي فرم و فضاو تركيبي خاص خود را پيدا مي كند و شايد عمده ترين تحولي كه در خط امروز و در صفحه آرايي خط شكسته پديد آمده ، همين تنوع و تازگي است.^[۱]

بي هيچ ترديد استاد يد الله كابلي خوانساري يكي از تاثير گذارترين هنر مندان معاصر است كه با پديد آوردن شيوه اي تلفيقي در خط شكسته توانسته است بسياري از نياز هاي جامعه هنري امروز را جوابگو باشد . يدالله كابلي فعاليت هاي رسمي خوشنويسي خود را از سال 1347 آغاز نموده است .

خط نستعليق را حدود سه سال در نزد استاد , شادروان سيد حسن ميرخانی آموخت. چنانچه كه خود استاد مي گويد در آن زمان جز اندك نسخه هاي خط شكسته نستعليق كه هر از چند گاه در نشريات چاپ مي شد اثري از اين نوع خط يافت نمي شد ليك همان چند عكس بي رمق چنان استاد را به خود مجذوب كرد كه پس از كسب اجازه از استاد خود به سمت احياء اين خط كشيده شد تا اينكه بعدا آموزش اين هنر اصيل در دستور كار انجمن خوشنويسان قرار گرفت. ^[۲]استاد يدالله كابلی خوانساری بيش از يك دهه از سال 1350 ، به تنهايي به آموزش خط شکسته‌نستعليق در انجمن خوشنويسان ايران پرداخته و به‌نوعی ديگر بار اين خط زيبا و تبحرانگيز را در ايران پايه ريزی كرده است. ^[۳] وی شاگردان زیادی را در زمینه خط شکسته نستعلیق تربیت کرده است.

از او نمایشگاه‌های متعدد انفرادی و گروهی در ایران و بسیاری از کشورهای دیگر برگزارشده است

کتاب های منتشر شده ی این استاد:

خط شکسته و طرز خواندن آن 1982

حس قلم، کتاب راهنما برای خط شکسته 1986

محراب خیال، مجموعه کارهای انتخابی 1989

کلک شیدائی، خط شکسته به روش نسج و متقاطع 1990

باغ نظر، مجموعه کارهای انتخابی خط شکسته 1990

رباعیات باباطاهر، 1992

نقش شوق، مجموعه از کارهای انتخابی 1994

منحنی عشق، مجموعه کارهای انتخابی 1995

دولت قرآن، مجموعه نمایشگاه ملی 1997

نمونه ای از دست خط استاد کابلی هنگام تدریس به یکی از شاگردان

بنام خدای من و تو

mrnematollahi — Mon, 06 Jul 2009 22:03:14 GMT

کلاس های تذهیب زیر نظر کارشناس هنر سرکار خانم حسینی روزهای دوشنبه و چهارشنبه ساعت ۲ تا ۶ برگزار می گردد. از هنردوستان و هنر جویان برای ثبت نام در کلاس ها دعوت بعمل می آید. ظرفیت در حال تکمیل است.

بدون شرح

mrnematollahi — Sun, 31 May 2009 03:51:18 GMT

الا بذکر الله تطمئن القلوب

دلها تنها با یاد خدا آرام گیرد.

mrnematollahi — Tue, 31 Mar 2009 21:03:55 GMT

دل سراپرده محبت اوست		دیده آیینه دار طلعت اوست
من که سر درنیاورم به دو کون		گردنم زیر بار منت اوست
تو و طوبی و ما و قامت یار		فکر هر کس به قدر همت اوست
گر من آلوده دامنم چه عجب		همه عالم گواه عصمت اوست
من که باشم در آن حرم که صبا		پرده دار حریم حرمت اوست
بی خیالش مباد منظر چشم		زان که این گوشه جای خلوت اوست
هر گل نو که شد چمن آرای		ز اثر رنگ و بوی صحبت اوست
دور مجنون گذشت و نوبت ماست		هر کسی پنج روز نوبت اوست
ملکت عاشقی و گنج طرب		هر چه دارم ز یمن همت اوست
من و دل گر فدا شدیم چه باک		غرض اندر میان سلامت اوست
فقر ظاهر مبین که حافظ را		سینه گنجینه محبت اوست

mrnematollahi — Thu, 19 Mar 2009 08:26:18 GMT

یا مقلّب القلوب و الابصار
یا مدبّر الیل و النهار
یا محوّل الحول و الاحوال
حول حالنا الی احسن الحال

و ما در این لحظه، در این نخستین روز آفرینش، نخستین روز خلقت، روز اورمزد، آتش اهورایی نوروز را باز برمی افروزیم و در عمق وجدان خویش، به پایمردی خیال، از صحراهای سیاه و مرگ زده قرون تهی می گذریم، و در همه نوروزهایی که در زیر آسمان پاک و آفتاب روشن سرزمین ما برپا می شده است، با همه زنان و مردانی که خون آنان در رگهایمان می دود، شرکت می کنیم و بدین گونه، «بودن خویش» را، به عنوان یک ملت، در تندباد ریشه برانداز زمان ها خلود می بخشیم و در هجوم این قرن دشمنکامی که ما را با خود بیگانه ساخته و «خالی از خویش» برده رام و طعمه زدوده از «شخصیت» این غرب غارتگر کرده است، در این میعادگاهی که همه نسلهای تاریخ و اساطیر ملت ما حضور دارند، با آنان پیمان وفا می بندیم و «امانت عشق» را از آنان به ودیعه می گیریم که «هرگز نمیریم» و «دوام راستین» خویش را به نام ملتی که در این صحرای عظیم بشری، ریشه در عمق فرهنگی سرشار از غنا و قداست و جلال دارد و بر پایه «اصالت» خویش، در رهگذر تاریخ ایستاده است، «بر صحیفه عالم» ثبت کنیم.

کویر:دکترعلی شریعتی

حیلت رها کن عاشقا...

mrnematollahi — Sun, 07 Dec 2008 07:53:18 GMT

حــيـلت رهــــــا كـــن عــــاشـقا ديوانه شو ديوانه شو
و انـــــــــــدر دل آتــــــــــــش درآ پــروانه شو پروانه شو

هـــم خويـش را بـيــگانــه كن هــم خــانه را ويـرانه كن
وآنــگه بـيـا بـا عــاشـقان هــم خانه شو هم خانه شو

بايــد كــه جمله جان شــوي تــا لايـق جـانـان شــــوي
گر سـوي مسـتان ميشـوي مستانه شو مستانه شو

چـــون جـــان تـــو شــــد در هــوا ز افـسانه شيرين ما
فــانـي شــو و چون عاشقان افسانه شو افسانه شو

تو لــيــلــه الــقــبـــري برو تا لــيــلــه الـــقـــدري شوي
چـــون قـــدر مــر ارواح را كـاشــانه شو كــاشــانه شو

قــفــلي بـود ميـــــــل و هـــــــــوا بنهاده بر دل هاي ما
مـــفــتاح شـو، مــفــتاح را دنــدانــه شو دنــدانــه شو

بــنـواخت نــور مـــصــطفي آن اســتن حــــنانــــــــه را
كـــــمتر ز چــوبــي نــيــســتـي حنانه شو حنانه شو

حــيــلت رهـــــا كـــن عــاشــقا ديوانه شو ديوانه شو

و انـــــدر دل آتــــــش درآ پــــــروانه شـــو پـــروانه شـو «مولانا»