پيشينه خط در جهان اسلام

براي شناسايي اولين خط در جهان اسلام مي بايست مروري بر پيشينه خط ابتدایی  در عربستان داشت زيرا خطي كه بنام خط اسلامي مشهور شد و از عربستان خارج شد ارتباطی به اعراب نداشت . در واقع اعراب ساكن حجاز خطي براي نوشتن نداشتند و خطي كه پس از مبعث بنام خط عربي مشهور شد ارتباطي به مردم حجاز ندارد . خط عربي ابتدا به دو صورت مبسوط و مستدير بود در نوع اول مايل به تربيع و مسطحات آن زواياي مستقيم داشت و در نوع ديگر حروف آن مايل به انحنا و دوار بود و خط زاويه دار و مسطح را که بعدها كوفي ميگفتند و خطي كه دور آن بيشتر و سرعت گردش قلم در آن زياد بود بنام نسخ حجازي نام گذاري شد .

بررسي پيشينه خط حجاز بيشتر توسط روايات و خواندن سنگ نبشته ها امكان پذير شد . سنگ نبشته ها يي در نواحي متفاوت عربستان و سوريه بدست آمد كه نشان دهنده سابقه خط اوليه در عربستان است مانند:

  سیر تکامل خوشنویسی 

زبان و خط دو پديده اساسي در زندگي بشر است كه براي برقراري ارتباط و تبادل افكار در ميان انسانها به كار مي رود. به طور خلاصه ميتوان گفت كه زبان وخط مجموعهاي از علامتهاي قراردادي به شمار مي روند و تفاوت آنها در اين است كه علامتها در زبان‚ صوتي و گفتاري هستند؛ اما در خط به صورت تصويري و نوشتني بكار مي روند.

از آنجا كه خط در گذشته تنها وسيله ثبت گفتار و فكر و انتقال آن به نسلهاي بعدي بوده است ‚ مي توان به اهميت اين اختراع و نقش آن در پيشبرد جوامع بشري پي برد. از طرفي خداوند بزرگ و خالق عالم طبع و سرشت انسان را زيبا پسند آفريده است؛ از اين رو ‚ هر پديده و عملي كه با زيبايي در آميزد‚ مورد قبول طبع آدميان قرار مي گيرد. به همين جهت است كه انسان تلاش ميكند تا اصول زيبايي و هنر را در همه وسايل و پديده هائي كه در زندگي روزانه با آنها سر و كار دارد به كار بندد. اين امر سبب شده كه از همان ابتدا‚ در زبان اصول زيبا سخن گفتن و در خط قواعد زيبا نوشتن مورد توجه بشر قرار گيرد. حاصل اين امر به وجود آمدن شهر و ادبيات و هنر خوشنويسي است

خوشنويسي‚ از هنرهاي سنتي و اصيل در كشورما به شمار مي آيد. اين هنر بخصوص پس از پذيرفتن اسلام به وسيله ايرانيان‚ رو به تكامل نهاد و پساز گذشت چندين قرن‚ امروزه همچنان مورد استفاده قرار مي گيرد. قبل از اسلام‚ در ايران انواع خط از جمله ميخي اوستايي و پهلوي رايج بود. از آثار به جاي ماندهُ آن روزگار بر روي سنگ نوشته ها، چنين بر مي آيد كه ايرانيان در نوشتن آنها به هماهنگيها و ضوابط خاص توجه داشته اند